ILISU BARAJI İLE İLGİLİ GÖRÜŞLER - I Ağustos 2006

5 Ağustos 2006 tarihinde önemli bir olayı yaşadık. BGD başkanı olarak katıldığım ve DSİ'nin "Yarım asırlık hayal gerçekleşiyor, Dicle'ye altın gerdanlık takılıyor" şeklinde tanıttığı, Dicle üzerinde inşa edilecek olan Ilısu barajının temel atma törenini izledik. Aşırı sıcağa rağmen, oldukça canlı bir tören oldu. Başta Genel Müdür sayın Prof.Dr. Veysel EROĞLU ve konsorsiyum lideri sayın Nurettin ÇARMIKLI olmak üzere emeği geçen herkesi tebrik ediyorum.

Merkezi kil çekirdekli kaya dolgu tipinde ve yüksekliği temelden 138 m olacak şekilde tasarlanmış bu barajın gövde hacmi 44 milyon m3 ve Normal Su Seviyesindeki depolama hacmi ise, 10 milyar m3'dür. Baraj tesislerinde üç ayrı ünite ve 1200 MW toplam kurulu güç ile yılda 3830 GWh elektrik üretilebilecektir. Baraj, bu özellikleri ile gövde hacmi yönünden Atatürk barajından sonra ikinci, kurulu güç yönünden Atatürk, Keban ve Karakaya barajlarından sonra dördüncü ve depolama hacmi yönünden ise Atatürk ve Keban barajlarında sonra üçüncü sırada bulunmaktadır. Halen inşa edilen barajlarla mukayese edildiğinde de, tüm özellikleri itibariyle birinci sırada yer almaktadır. Özetle ifade etmek gerekirse, Ilısu barajı, ülkemizin halen inşa edilen en büyük ve en önemli su kaynaklı projesini oluşturmaktadır.

Barajın müteahhitliğini bir konsorsiyum yapıyor. Bu konsorsiyum liderliğini ise, Nurol İnşaat ve Ticaret A.Ş yürütüyor. İnşaat işleri ortak girişiminde Nurol ile birlikte Cengiz İnşaat ve Çelikler İnşaat var. Konsorsiyumun uluslararası inşaat işleri yapım ortağı olarak Alman Ed. Zublin AG, İsviçre'li Stucky Ltd firmaları yer almaktadır. Elektro mekanik işler yapım grubunu ise Vatech GmbH (Alman) ve Alstom Ltd (İsviçre) firmaları oluşturmaktadır. Mühendislik ve Müşavirlik hizmetleri için ikisi yerli ikisi yabancı dört firma bulunmaktadır. Finansman ise, Avusturya firması Vatech Finance'dan sağlanmaktadır. Konsorsiyumun bu işi sonuna kadar götürebilecek güçlü ve ciddi firmalardan oluştuğu belirtilmelidir.

Baraj ve HES tesisleri, Sayın Başbakanın açılış konuşmasındaki ifadesine göre, 1.6 milyar Euro'ya mal olacak. Ben, daha teknik ifadeler ile, bu hususu detaylandırmak istiyorum. Barajın inşaat işleri ve elekromekanik aksamı için 925.6 milyon Euro ve 134.6 İsviçre Frangı öngörülmüş bulunmaktadır. Müşavirlik ve mühendislik hizmetlerinin maliyeti 17.7 milyon Euro ve 26.09 milyon İsviçre Frangı gözükmektedir. Tarihi ve Kültürel varlıkların korunması ve kurtarılması için 25 milyon Euro ayrılmış bulunmaktadır. Ayrıca bütçe imkanları ile yol, köprü ve demiryolu rölekasyonu için 170.7 milyon YTL bütçe imkanları ile sağlanacaktır. Kamulaştırma bedelinin bu belirtilen değerler içinde yer almadığını belirtmek gerekiyor. İşin süresi ise, 84 ay (7 yıl) olarak belirlenmektedir.

5 Ağustos 2006 tarihinde önemli bir olay yaşadık ve mutlu olduk. Ülkemizin kalkınması, halkımızın refah düzeyinin artırılması yönünde yapılan su ve toprak kaynaklarına dayalı büyük yatırımların devam ettiğini büyük bir memnuniyetle müşahede ettik. Bu proje ile mevcut hidroelektrik potansiyelimizin % 3.3'ünü daha kullanma fırsatını yakalıyoruz. Hali hazır işletmedeki kurulu gücümüz % 9.3 oranında genişlemiş olacaktır. Projenin bugün bitirilmesi halinde yıllık kişi başı elektrik enerjisi üretimi de günümüz verileri ile 50 kWh artmış olacaktır. Projenin toplam maliyeti, 1.1 milyon öğrencinin okuduğu ve yaklaşık 44 bin öğretim elemanının görev yaptığı ve her yıl ortalama 300 uluslararası ve ulusal projenin tamamlandığı 53 devlet üniversitemizin yıllık katma bütçeden aldığı ödenekten daha fazladır. Proje için önemli bir kaynak aktarılmaktadır. Bunun tüm kesimler tarafından önemle algılanması gerekir.
Tekrar emeği geçen herkesi tebrik ediyoruz. Ancak bundan sonraki sürecin kolay olmadığını belirtmem lazım. Zor ve çetin bir döneme girdik. Önümüzdeki ay ve yıllarda ülke olarak karşılaşmamızın muhtemel olduğu gelişmeler de dikkate alındığında, bazı sorunların özellikle finansman akışıyla ilgili pürüzlerin çıkması beklenebilir. Bu tür gelişmelere hazırlıklı olmak gerekiyor. Alternatif planların hazır olması lazım.

Projenin gerçekleşmesi ile bölgedeki dengelerin değişebileceğini düşünüyoruz. Ancak bundan sonraki çalışmalarda, projedeki sosyal, teknik ve ekonomik dengelerin daha gerçekçi olarak ortaya konulması gerekmektedir. Önümüzdeki yazılarımda Ilısu barajının bölgeye katkısına değinmek, konuyla ilgili uluslararası gelişmeleri değerlendirmek ve proje yönetimi ile ilgili görüşlerimizi aktarmak istiyorum.

Dicle'ye bir altın gerdanlık takmak için ilk teşebbüs yapıldı. Bu merasim sırasında değişik açılardan yaptığım gözlemlerimden, siyasetçisinden bürokratına, vatandaşından işadamına kadar geniş bir kesimin bu projeye biran önce başlanması ve mümkün olan en kısa süre içinde bitirilmesi niyetinde olduğunu gördüm. Bölge insanının ise istihdam beklentisi içinde projeye çok sıcak baktığı izlenimini aldım. Merasim esnasında kumanya kapmaya çalışan yanık yüzlü çocukların sevinci ile allı morlu fistanlarıyla merasime bir düğün havası katan genç kızların heyecanına da değinmeden geçemeyeceğim.

5 Ağustos'ta davullu zurnalı bir nişan yaptık. 7 yıl sonra (belki de daha yakın) yapacağımız düğünde buluşmak üzere, tüm çalışanlara kolaylıklar dilerim. Ülkemiz için hayırlı olsun.

Sağlıcakla kalın.

Prof.Dr. Hasan TOSUN
BGD Başkanı